Talmud’da Oyun Teorisi: İflas Probleminin Çözümü

3
135
Aumann bu çözümü iflas problemine de uygular. Üç kurgusal oyuncu Ketura, Hagar ve Sara’nın ölen kişiden 100, 200 ve 300 alacağı olsun der (Çalışmada Ketura, Hagar ve Sara kurgusal olarak ölen kişinin geride bıraktığı üç eşidir. Ölen eski kocalarından kalan mirası bölüşüyordur). Burada çözüm şu şekilde bulunur.
  1. Alacaklılar en düşük alacaklıdan en yüksek alacağa doğru sıralanır. (Ketura, Hagar ve Sara)
  2. Mal varlığı alacaklılar arasında, en düşük alacaklı alacağının yarısına ulaşıncaya kadar pay edilir.(Burada Ketura’nın 50 almasını sağlayıncaya kadar mal varlığı eşit şekilde bölünür)
  3. Mal varlığı alacaklılar arasında, en düşük alacaklı hariç şekilde sonraki en düşük alacaklının alacağının yarısına ulaşıncaya kadar eşit pay edilir. (Ketura’dan sonra Hagar’ın 100 alması sağlanır.)
  4. Bu işlem bütün oyuncular, alacaklarının yarısını alıncaya kadar tekrarlanır. (En son aşamada Sara’nın 150 alması sağlanır)
  5. Bu aşamadan sonra işlem tersine döner. En yüksek alacaklıya, mal varlığından pay verilerek bir sonraki en yüksek alacaklının iddia ettiği alacak ile aldığı rakam arasındaki farka eşitlenmeye çalışılır. (Mal varlığı 300 iken, 50-100-150 gibi bir paylaşım söz konusudur. Herkes alacağının yarısını almıştır. Bu noktadan sonra mal varlığında artma olursa ilk önce Sara’ya pay verilir böylece miktar bakımından alacak ve servet arasındaki fark azaltılır. Sara 150, Hagar 100 ve Ketura 50 daha alırsa olay kapanacağından sırası ile önce Sara sonra da Hagar’a bölüşüm yapılarak farkın 50 olması sağlanır)
  6. Bu işlem bütün alacaklıların, istedikleri miktar ve aldıkları miktar arasındaki fark eşitleninceye kadar devam eder. (miras 450 iken her birinin alacağı ile aldığı pay arasında 50 kalmıştır. Bu noktadan sonra kalan mal miktarı herkese eşit şekilde bölüştürülür)
  7. Bu eşitlikten sonra bütün mal varlığı, alacaklar bitinceye kadar alacaklılar arasında eşit pay edilmeye devam edilir.
Alacaklılar
Ketura Hagar Sara
100 200 300
Mal Varlığı 100 33.3 33.3 33.3
150 50 50 50
200 50 75 75
250 50 100 100
300 50 100 150
350 50 100 200
400 50 125 225
450 50 150 250
500 66.6 166.6 266.6
550 83.3 183.3 283.3
600 100 200 300
Aumann, R. J., & Maschler, M. (1985). Game theoretic analysis of a bankruptcy problem from the Talmud. Journal of economic theory36(2), 195-213.
https://mindyourdecisions.com/blog/2008/06/10/how-game-theory-solved-a-religious-mystery/#.VBhT-F4Q6ag
Subscribe
Bildir
guest
3 Yorum
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Hamdi kaya

AlacaklılarKeturaHagarSara100200300Mal Varlığı10033.333.333.320050757530050 bir adamın 10 tl serveti varsa K.H.S kendine sermaye yapsın düzlüğe çıksın o günün zengin leri 5er lira verir bu ticari anlamda yapılmış bi durum deildir . Veya pandemi döneminde düşük gelirlilere az faiz oranıyla günümüzde verilen destek kredisi gibi düşünün normalde yahudi işi şansa bırakmazve kredinin karşılığında güvence isteseler borc servetin üzerinde borc 15 lira malvarligi 10lira destek amaclı fazla kar güdülmeden verilen para bence cünkü yahudililer ticarette katı kurallarıyla bilinir. Bu yüzdende bu konuda başarılı olmaları için her yahudi yahudi sermayesi100/50 sini katkı sağlaya biliyordur yani alçak lının 10 lira sermayesi olduğu için 3 zengin yahudi ticari kar gütmeden yahudi arkadaşına destek sağlamış ola bilir yahudi ölünce 100.333 paylaşım sorunu çözmüştür aksi düşünülse servet borcu kapanmaz ve konu kapanmaz bizim 3 kafadarK.h.s alcaklı olur .diye düşünüyorum fakat olanı eşit şartlarda 3 bölüp mesele kapandına göre bu şekilde olabilir diye düşünüyorum. Çünkü diğer paylaşım larda ise o günün şartlarında bu güne denk etki yaratacak hatta daha mantıklı çözüm yolu bulmuşlar bence acıklıcam.!!

Hamdi kaya

AlacaklılarKeturaHagarSara100200300Mal Varlığı10033.333.333.320050757530050 bir adamın 10 tl serveti varsa K.H.S kendine sermaye yapsın düzlüğe çıksın o günün zengin leri 5er lira verir bu ticari anlamda yapılmış bi durum deildir .bireysel destek yahudi fonu krdisi Veya pandemi döneminde düşük gelirlilere az faiz oranıyla günümüzde verilen destek kredisi gibi düşünün normalde yahudi işi şansa bırakmazve kredinin karşılığında güvence isteseler borc servetin üzerinde borc 15 lira malvarligi 10lira destek amaclı fazla kar güdülmeden verilen para bence cünkü yahudililer ticarette katı kurallarıyla bilinir. Bu yüzdende bu konuda başarılı olmaları için her yahudi yahudi sermayesi100/50 sini katkı sağlaya biliyordur yani alçak lının 10 lira sermayesi olduğu için 3 zengin yahudi ticari kar gütmeden yahudi arkadaşına destek sağlamış ola bilir yahudi ölünce 100.333 paylaşım sorunu çözmüştür aksi düşünülse servet borcu kapatmaz ve konu kapanmaz bizim 3 kafadarK.h.s alcaklı olur .diye düşünüyorum fakat olanı eşit şartlarda 3 bölüp mesele kapandına göre bu şekilde olabilir diye düşünüyorum. Çünkü diğer paylaşım larda ise o günün şartlarında bu güne denk etki yaratacak hatta daha mantıklı çözüm yolu bulmuşlar bence acıklıcam.!! 100.lira o günün şartlarında 10 liraya göre 100 ticari anlamda bakılacak bi mevla olabilir. Ve ilk alcaklı ticarette bu kişiye borc vererek refarans oluyordur parayı kim Verir o günün zenginleri ve bu günün bankaları banka ne yapıyor ticari geçmişine bakıyor eğer o günün tüccarı ve ya para veren zenginle bi ticari hukukum olmuşsa diger firmalarda baksana (ketura )ödemeyecek yecek olsa bu parayı vermezdi der bu kişi borcu ödeyebilecek bu borcu ödeyecek potansiyel varki verdi bizde verelim diye yorum getirile bilir. Günümüzde o geçmişte finasla ticari alışverişi olmuş ve o vermişse iyide çalışmış fakat hiç banka çalışması olmayan insanda kredi verip iş yapmakta zorlanabilir ve para vermesede borcuna karışık hipotik alırlar ve günümüzde hipotigi ilk koyan alacanı tahsil eder. Cünkü günümüzde bankalar borc ödenmesin fazla alayım mantığıyla bakıyor fakat şuan bile bi yahudi ticaret adamı icin şartlar farkli oluyordur. Çünkü o günlerde erişim şartlar kimse bilemediği bilmediği ticaret adamına kendi neslinde ve ya bilindiği topraklarda olmadığı sürece ve işte falanca zengin (katura)vermiş güvenilir olmasa o vermezdi diye düşünüp ilk borcu veren (katura) tercihiyle diğer kişilerinde tam anlamıyla tahsil edemiyecigi ve bi insanın kısa süre sonra öle bilceni düşünmeden yaşına durumuna bakmadan kötü refarans olduğu için degerlerinede katura ise yanliş isme oynatıldığı icin100+50/digerkeri katuranin yannis tercihiyle alakali bu yannis ticarete sürüklendigiği icin100 75+75 diye mantik bu mantigi kabul ediyor.vermiş olabilir

Hamdi

Fazla üzerine düşünmeden böyle bir yorum fakat devamında okuduğum tezde benim tezimi güçlendiriyor 1. Alacaklı atıyorum 75lira borç vererek borcunun krdi notunu güvenirliğini çoğaltıyor 2. Alcaklida 100 lira vererek bu notu ve güvenirliği çoğaltıyor 3. Kişide bu insanlarin tercilerinden dolayiı etkilenerek bu borçluya 125 lira verdiği için diğer yatırımcı tüccarların referansıyla yanniş seçime sürükleniyor . Bu da bir yahudi bundan iyi ders çıkarsın teknolojinin o günkü şartlarda imkanlarıyla ticarette daha düşünerek gerekirse hipotik veya kefil fikrini bu tür yasanmışlar ve yetersizlik ve toknolacinin yeterli olması yüzünden bu hali almıştır diye düşünüyorum.
SAYGILARIMLA
HamdiKAYA