Beklenti Teorisi (Prospect Theory) Nedir? İnsanların risk ve belirsizlik içeren durumlar altında nasıl karar verdikleri her zaman merak konusu olmuştur. Geleneksel iktisat teorisi önce beklenen değer sonra beklenen fayda kuramları ile bu durumu açıklamaya çalışsa da gerçek hayattaki birçok durum bu teorilerin varsayımlarının dışında kalmıştır. Beklenti teorisi (İngilizce: Prospect Theory), insanların kazanç ve kayıp durumlarını …
Ulaşılabilirlik Önyargısı ve Aşırı Tepki Gösterme Ulaşılabilirlik Önyargısı veya Ulaşılabilirlik Kısayolu (İngilizce: Availability Bias ve Availability Heuristics ) , insanların olayları o an akıllarına gelen ilk bilgi ile değerlendirme eğilimidir. İnsan zihni olayları olabildiğince hızlı anlamlandırmak, neden-sonuç ilişkisine ulaşacak şekilde programlanmıştır. Bu nedenle minimum maliyetle sonuca ulaşabilecek şekilde insanlar bir olayı akıllarına gelen ilk bilgi …
Kendine Aşırı Güvenme Önyargısı (Overconfidence Bias) Nedir? Aşırı Güvenme veya Aşırı Özgüven Önyargısı (İngilizce: Overconfidence Bias), yatırımcıların beceri, yetenek ve bilgi düzeylerini olması gerekenden yüksek değerlendirmeleri eğilimidir. Basit şekilde ifade edilirse yatırımcının yüksek egosu nedeniyle kendisini olduğundan daha iyi (başarılı, yetenekli, zeki) görmektedir. Kendine güven, kişinin yeteneklerine gerçekçi bir güven duyması anlamına gelirken aşırı özgüven, …
Sürü Psikolojisi (Herd Behavior) Nedir? Sürü psikolojisi ya da Sürü davranışı (İngilizce: Herd Behavior), insanların mantıklı ya da mantıksız olması fark etmeksizin daha büyük bir grubun eylemlerini taklit etme onlarla aynı eylemi gerçekleştirme davranışıdır. Sürü davranışı hayatın birçok anında karşımıza çıkan bir davranış şeklidir. En basit şekilde sürü davranışı, bir bireyin düşünüp taşınmadan kendi başına …
Doğrulama Önyargısı ve Geri Görüş Önyargısı Bireylerin karar verirken düştüğü diğer zihinsel tuzaklar arasında doğrulama önyargısı ve geri görüş önyargısı (ben biliyordum) olarak tanımlanan iki hatalı eğilim bulunmaktadır. Bu makalede hisse piyasası, kripto para borsaları ya da forexte işlem Doğrulama Önyargısı (Confirmation Bias) Nedir? Gündelik hayatımızda çoğu zaman önyargılı insanlarla etkileşime gireriz. İnsanlar bir bilgiyi …
Zihinsel Muhasebe Nedir? Davranışsal finansın açıklamaya çalıştığı bir diğer irrasyonel karar verme biçimi zihinsel muhasebedir. Zihinsel muhasebe ya da mental muhasebe ( İngilizce: Mental Accounting) insanların paralarını kullanma amaçlarına göre paralarını zihinlerinden ayrı hesaplara ayırma eğilimidir. Basit bir şekilde örnek verirsek 50 TL’si olan birinin o gün yemek yemek için kafasında 30 TL ve haftaya …
Borsada Ocak Ayı Etkisi ve Kazananın Laneti Daha önceki makalelerde de bahsettiğimiz üzere geleneksel finans teorilerinin aksine yatırımcılar birçok defa rasyonel olmayan davranışlarda bulunur, yatırım kararı alır. Bu yazımızda borsalarda bireylerin rasyonel olmayan davranışlarının yol açtığı Ocak Ayı Etkisi (İngilizcesi: January Effect) ve Kazananın Lanetinden (İngilizce: The Winner’s Curse) bahsedeceğiz. Bahsettiğimiz iki anomali de klasik …
Çıpalama Etkisi (Anchoring Effect) Nedir? Davranışsal finansta en sık karşılaşılan bilişsel tuzaklardan biri Çıpalama etkisidir. Çıpalama etkisi, Çıpalama önyargısı veya çıpalama yanılgısı (İngilizce: Anchoring effect), düşüncelerimize bir referans noktası ekleyip her şeyi o referans noktasına göre değerlendirme eğilimidir. İnsanlar zamanında yaşadığı bir olaya, gördüğü bir fotoğrafa ya borsada hisse senedi ile ilgili duyduğu ilk bilgiyi …
Davranışsal Finans Nedir? Davranışsal finans, yatırımcı psikolojisinin yatırımcıların kararları ve finansal piyasalara etkilerini inceleyen finansın bir alt disiplinidir. Davranışsal finans, bireyler piyasada neden kendini kontrol edemiyor, faydalarını maksimize edecek şekilde davranmıyor ve gerçek bilgiler yerine neden kişisel bilişsel önyargılarına başvurur gibi soruların cevaplarına odaklanmaktadır. Her gün milyonlarca insan hisse senetleri, kripto paralar, forex piyasaları gibi …
Geleneksel ve Davranışsal Finans Teorileri Davranışsal finans teorilerine geçmeden önce geleneksel finans teorilerini öğrenmek finans teorilerinin karşılaştırılması için iyi bir referans noktası olacaktır. Geleneksel Finans Teorileri Geleneksel finans teorisi olarak bilinen iki temel finans teorisi bulunmaktadır. Bunlardan biri i) Varlık Fiyatlandırma Modeli (CAPM: Capital Assets Pricing Model) ve ii) Etkin piyasalar hipotezidir (EMH: Efficient Market …
Önemli Teknik Analiz İndikatörleri Modern finans iki temel varsayım üzerine kurulmuştur: insanlar rasyoneldir ve fiyat piyasada belirlenir. Davranışsal finans , bu varsayımlarla çelişmeden ama insan psikolojisini ve bu ilkelere bir çelişki olarak hizmet etmez, fakat insan psikolojisinin ve grup psikolojisinin de önemli yanlarını ortaya koyarak finans piyasasındaki bu açığı tamamlar. Teknik analiz içinde yer alan bazı indikatörler de …