sefaerkus 
Diktatör Oyunu Nedir? Diktatör oyunu (Eng:The Dictator Game) oyun teorisindeki ültimatom oyunun modifiyeli, isminde oyun geçse de aslında tek bir oyuncunun karar verme sürecini inceleyen deneysel bir oyundur. Diktatör oyunu, sosyal bağlam içerisinde insan davranışlarını araştırmak üzere sıklıkla başvurulan bir yöntemdir. Davranış bilimleri araştırmalarında bir pazarlık durumunda kişinin bölüşüm/dağıtım tercihi, adil olup olmama, özgecil tutum …
Batık Maliyet Yanılgısı Nedir? Batık Maliyet Yanılgısı (Sunk Cost Fallacy) veya Concorde Yanılgısı (Concorde Fallacy): para, çaba veya zaman harcadığımız bir şeye bize maliyeti, faydasından yüksek olsa bile irrasyonel şekilde devam etme eğilimimizdir. Basitçe, zaten yeterince “battığımız” için yaptığımız şeye devam etmek zorunda olduğumuzu düşünme şeklinde düştüğümüz zihinsel bir tuzak. Rasyonel bir insanın önündeki seçenekler …
Davranışsal kamu politikası, davranışsal ekonomi, davranış bilimleri, psikoloji ve nörobilimlere ait görüşleri kullanarak irrasyonel davranan, çeşitli ön yargı ve yanlılıklara sahip vatandaşların refahını artırmak için geliştirilen politikaları tanımlar.
İngilizce “Priming” kelimesi Türkçeye “çağrışım, ön hazırlama” olarak çevrilebilirken; Priming effect Türkçeye “Ön Hazırlama Etkisi” olarak çevrilebilecek rasyonel olmayı önleyen zihinsel süreçle ilgili bir durumdur. Ön hazırlama etkisi; bir uyarana maruz kalan beynin bilinçsiz bir şekilde bağlantılar kurması; kişinin sonrasındaki eyleminde-davranışında-tercihinde önden hazırlama sırasında verilen uyarandan etkilenmesini ifade etmektedir.
Borsada Beta Ne Demek? Borsada bazı hisse senetleri BIST100 endeksi ile beraber hareket ederken bazıları ise endeks ile korelasyon halinde hareket etmez. Bu durumda Boğa ve ayı trendlerinde hangi hisse senetlerinin endeksle beraber hareket ettiğini bilmek önemlidir. Borsada Beta katsayısı ya da Beta değeri, bir hisse senedinin ya da kripto paranın, piyasa ile hareket etmediğini …
Hisse Başına Kar Nedir? Karlılık göstergelerinden biri de satın aldığınız her bir hisse başına elde ettiğiniz karı gösteren Hisse Başına Kar değeridir. Hisse Başına Kar, kısaca borsada HBK (İngilizce: Earnings per Share), üç aylık kâr veya yıllık kârın (temettüler hariç), dolaşımdaki hisse senedi sayısına bölünmesiyle hesaplanan, bir kârlılık ölçüsüdür. Bir firmanın kârlılığı yani Hisse Başına …
Borsada Peg Rasyosu Nedir? Borsada bir hissenin temel analiz göstergeleri arasında mutlaka dikkat edilmesi gereken rasyolardan biri de PEG Rasyosudur. PEG rasyosu (PEG ratio) ya da PEG oranı bir hisse senedinin temel analiz değerlemesini yaparken kazanç büyümesini de dikkate alan bir finansal rasyodur. Fiyat/kazanç (F/K) oranının yıllık hisse başına kazanç (HBK) büyüme oranına bölünmesiyle hesaplanır. …
Borsada FOMO Nedir? Piyasalarda işlem yapan çoğu yatırımcının karşı karşıya kaldığı davranışsal anormalliklerden biri FOMO’dur. Borsada FOMO (İngilizce: Fear of missing out) kazançlı yatırım fırsatları kaçırma korkusu olarak çevrilebilir. Kaçırma korkusu aslında daha geniş bir konudur. Daha geniş bir tanım yapılacak olunursa FOMO; diğer insanların sahip olduğu şeylere bakıp aynısını kendimiz için için istediğimizde ortaya …
Bilgi Çağlayanı (Information Cascades) Nedir? Bilgi çağlayanı ya da Bilgi şavlanı (İngilizce: Information cascades), kişinin kendi bilgi ve tecrübesini yok sayıp onun tersine sadece başkalarının ne yaptığına bakarak karar verdiği davranışsal anomalidir. Davranışsal finans ve davranışsal iktisatçılar tarafından daha çok çalışılmaya başlanan bilgi şavlanı anomalisinin finansal piyasalarda önemi büyüktür. Bilgi şavlanını tanımak kişinin daha iyi …
Plaza Anlaşması Plaza Anlaşması (İngilizce: The Plaza Accord) veya Plaza Otel Uzlaşısı, 1985 yılının 22 Eylül tarihinde New York Plaza Hotel’de G5 ülkeleri arasında dolar kuruna müdahale için yapılmış bir anlaşmadır. Plaza Anlaşması’na taraf olan G5 ülkeleri; Fransa, Batı Almanya, Japonya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri, serbest piyasada aşırı şekilde değerlenen doların değerini düşürmek için uzlaşmaya varmışlardır. …
Bu yazıda ne var? Regreyon kelimesinin ve yönteminin tarihini anlatıyor. Regresyon (Ortalamaya Gerileme) Regresyon (İngilizce: Regression) Türkçe’ye Bağlanım olarak çevrilmiş olsa da ekonometri/istatistik kitaplarında halen kelimenin Türkçe okunuşu olan regresyon kullanılıyor. TDK’ya göre Regression kelimesi Fransızca kökenli olup; “iki veya daha çok değişken arasında doğrusal bir ilişki olup olmadığının bulunması ve doğrusal ilişkinin bir doğrusal …
Waldegrave Problemi Pierre R’emond de Montmort’un 1713’te ikinci baskısı yayınlanan kitabı “Essay d’analyse sur les jeux de hazard” beşinci bölümü içinde Montmort ve Nicolaus Bernoulli arasında olasılık problemlerinin hesaplanması konusunda mektuplaşmaların da bulunduğu bir bölüm vardır. Bu mektuplaşmalar 1710 yılında başlamış ve 1713 yılına kadar devam etmiştir. Bu mektuplaşmalar içinde Montmort, Nicolas Bernoulli’ye “Le Her” …