Bu yazı, İncil’de yer alan ve tarihin kayıtlara geçmiş ilk kontrol gruplu beslenme deneyi olarak kabul edilen ‘Daniel’in Oruç Deneyi’ni ve bu kadim hikâyenin modern bilimle kesişimini anlatıyor.
Daniel’in Oruç Deneyi
Bugün bilimsel araştırma yöntemlerinin altın standardı kabul edilen “kontrollü deneyler” aslında binlerce yıl öncesine, Babil saraylarına kadar dayanıyor olabilir. İncil’de yer alan Daniel Kitabı, tarihin kayıtlara geçmiş ilk deneyi anlatmaktadır.
Tarihte ilk deneyin Daniel’in Oruç Deneyi olduğu, ilk deney yapan kişinin de İncil’de adı geçen Daniel peygamber olduğu düşünülmekte; Daniel’in kitabının da Hz. İsa’dan 167 ile 164 yıl önce yazıldığı varsayılmaktadır.1
Babil kralı Nebukadnezar, (Nebukadnezar adını Matrix filminde de duymuş olabilirsiniz. Morpheus’un gemisinin adı) Kudüs’e saldırıp savaşı kazandıktan sonra İsrail halkını da beraberinde Babil’e götürmüştür.
Nebukadnezar Babil’deki sarayına varır varmaz veziri Aphenaz’a şu emri verir;
“En yakışıklı, en akıllı, en sağlıklı mahkûmları sarayda hizmet vermeleri için eğitin. Onlara Babil dilini öğretin. Üç yıl boyunca onlara dil öğretin, kraliyetin yemeğinden ve şarabından içirin.”
Saraya getirilen İsrailli mahkumlardan biri olan Daniel kendini Tanrısına adamış dindar bir Yahudidir.2 İnandığı değerlere göre vücudunu Nebukadnezar’ın sunduğu yemek ve şaraplarla kirletmek istemez. Asphenaz ile arasını iyi tutan Daniel, diğer mahkumlardan farklı olarak Asphenaz’dan kendisi ve üç arkadaşını yalnızca su ve sebze ile beslemesini rica eder. Asphenaz’a su ve sebze ile beslendikten sonra bizi sarayın yemeklerini yiyenlerle karşılaştır; bu diyetin sonunda “Kim daha sağlıklı görünecek!” der.
- Kralın yemeğini yiyenler: Kontrol Grubu
- Sebze ve su tüketen Daniel ve arkadaşları: Deney Grubu
Asphenaz ilk başta başına iş açılacağından korksa da sonradan Daniel’in teklifini kabul etmiştir. Deney tam olarak burada başlar.
Modern bir deney ; Bir keşif yapmak, bir hipotez test etmek veya bir gerçeği göstermek üzerine gerçekleştirilen bilimsel prosedürdür. 17.yy’dan günümüzde Neden-sonuç ilişkisini ortaya koyan bilimsel bilgi elde etmek için altın standart kabul edilen yöntemdir.
10 günün sonunda Daniel ve arkadaşları, kraliyet yemeklerini yiyenlere kıyasla çok daha sağlıklı ve güçlü görünmektedir. Asphenaz da ikna olduğu için sonraki üç yıl boyunca bu diyeti uygulamaya devam ederler. Üç yılın sonunda İsrail’den gelen tüm mahkûmlar kralın karşısına çıkarılır. Nebukadnezar, bütün mahkûmlar arasından sağlıklı göründüğü için vegan diyeti uygulayan Daniel’i ve üç arkadaşını yanına alır.
İncil’de anlatıldığına göre Daniel ve arkadaşları saraydaki diğer büyücü ve kahinlerin yerini alarak krala danışmanlık yapmaya başlarlar. Kral tarafından çok sevilirler. Pers İmparatoru II. Kiros’un (Büyük Kiroş olarak da bilinir) Babil’i fethine kadar Nebukadnezar’ın danışmanı olmaya devam etmişlerdir. İncil’deki bu hikâye günümüz klinik deneylerinden oldukça uzak olsa da kontrol grubu, deney grubu ve deneysel işlem içerdiği için oldukça önemli bir hikâyedir.
Dipnot
- https://www.icr.org/content/daniel-and-classic-experimental-design ↩︎
- Daniel bir peygamber (Nevi) olarak değil, büyük bir bilge, rüya tabircisi ve devlet adamı olarak görülür. Bu yüzden İbranice Kutsal Kitap’ta (Tanah) Daniel’in kitabı “Peygamberler” bölümünde değil, “Yazılar” (Ketuvim) bölümünde yer alır. ↩︎
