Bu makale Omar Al-Ubaydli ve John A. List tarafından yazılan ” How natural field experiments have enhanced our understanding of unemployment (Doğal Alan Deneyleri İşsizliği Anlamamıza Nasıl Katkıda Bulunur?)” makalesinin  özetinden oluşmaktadır. Makaleye gitmek için tıklayınız

Giriş

İşsizlik, iş arayanlar için üstesinden gelinmesi zor bir problemdir. İktisatçılar, işsizliğin nedenine yönelik birçok teori ortaya koymuşlardır.

Makro iktisada göre: Kamu harcamaları, para politikası, döviz kuru faktörü, teknolojik dönüşümlerin etkileri,

Mikro iktisat bağlamında: işe alım ve işten çıkarmanın zor olması, asgari ücretin varlığı, sendika pazarlık taktikleri, kusurlu/yanlış şekilde iş arama, rekabetçi olmayan piyasalar gibi birçok açıklama öne sürdüler.

Yakın zamanlarda artan bir popüleriteye sahip olan deneysel iktisat ise, iktisatçılara sunduğu imkanlar ile işsizlik sorununa daha derinden bakma imkanı sunuyor.

Asimetrik Bilgi ve İşsizlik

Ahlaki tehlike modeli (The moral hazard modal)

Ahlaki tehlike modelinin en önemli iddiası işsizliğe neden olan olgulardan biri olarak istihdam edilenlerin kaytarmasını gösterir. Kaytaran işçi modeline göre (working-shrinking model), işsizlik oranları düşük iken piyasada işçi bulmak zordur. Böyle durumlarda normalde aylak olarak dolaşan kişiler bile iş bulur. Ayrıca işçiler de kolayca iş bulacaklarına güvenip aylaklık yapmaya başlayabilir. Ahlaki tehlike modelinin nedenlerinden biri de işverenlerin işçileri yeterince denetleyemediği için ortaya çıkmaktadır. İşçileri denetleyemeyen işveren, ücretlerin yükselmesine, yüksek ücretler de işsizliğin artmasına neden oluyor

Ters seçim modeli (The adverse selection model)

İşverenler, işçileri her zaman en doğru şekilde denetleyemez. Ayrıca işe alırken de işçilerin iş ile ilgili özelliklerinin hepsini doğru şekilde anlayamazlar. İnsan kaynakları departmanına bile sahip olunsa işçinin iş ile ilişkili karakteristik özellikleri tam olarak anlaşılmaz. Bu durum neye sebep olur? Ters seçim modeline göre yeteneği olduğunu bilen birey yüksek bir ücret ister ya da yüksek ücret sunulursa işi kabul eder. İşveren ise, iş isteyen kişinin gerçekten de o işe en layık olan kişi olduğuna ikna olmakta zorlanır. Sonuç olarak işveren düşük ücret sunar, işçi yüksek ücret ister ve işe alınma süreci tamamlanmaz. Sonuç olarak işsizlik oluşur.

Ayrımcılık ile ilgili çalışmalar genellikle ters seçim modeli bağlamında incelenir

  • İstatistiksel ayrımcılık
  • Nefret/tiksinme/isteksizlik bazlı ayrımcılıklar ters seçim modelinde olsa da istatistiksel ayrımcılık iktisadi olarak görülür. Nefret kökenli ayrımcılık ise iktisadi bir yaklaşım değildir.

Hangi tür olursa olsun ayrımcılık belirli gruplara karşı yapıldığından dolayı gruba özel bir işsizlik sayılır. Genel işsizliği de artırır.

İşsizlik süresi artıkça işsiz kalma ihtimali artar

Ters seçim modeli içinde yapılan çalışmalara göre uzun süre işsiz kalmak da sizin istatistiksel olarak daha uzun süre işsiz gezmenize neden olan bir ayrımcılığa uğramanıza neden oluyor.

Sosyal Tercihler ve İşsizlik

İktisatçılar genellikle her piyasa gibi emek piyasasını da analiz ederken işçi ve işvereni kendi bencil ihtiyaçları için uğraşan unsurlar olarak görmektedir. Keynes’in 1936 yılındaki çalışmasında bahsettiği daha sonra oyun teorisi ile modellenen hediye-değişim modeli işverenlerin ve işçilerin diğerlerinin de daha iyi olmasını istediğini ortaya koyuyor.

Hediye-Takas modeli (The gift-exchange model)

Hediye değişim modelinin kökeni, kaytaran işçi modeline dayanmaktadır. Kaytaran işçi modeline göre işveren uzaklaştığı anda kendi faydasını düşünen işçi kaytarmaya başlar. Hediye-değişim modeline göre bazı işçiler “karşılıklılık” üzerine sosyal tercihlere sahiptir. Bu işçiler iç güdüleri gereği güzel hareketleri/davranışları ödüllendirir, kötü davranışları ise cezalandırır.

Yapılan çalışmalara göre işveren ücretleri artırdığından bu artış kısa vadeli olarak üretkenliği artırsa da uzun vadede üretkenlik ortalamaya geri dönmüş.

Pilotlar üzerine yapılan bir deneyde maaşlarından kesinti yapılan pilotların performansları düşmüş. Maaş kesintisinin yapıldığı hafta rötar sayıları oldukça yükselmiş. Kısa süre sonra ise uzun dönemli ortalamalara dönülmüş.

 

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments